10 Temmuz 2026 Cuma

Üç dar sokağın kesiştiği küçük meydana bakan eski bir apartmanın teras katında yaşlı bir adam yaşardı. Kimseye görünmeyen, kimse ile konuşmayan, pek nadir dışarıya çıkan, kendi halinde ama bu durumuyla da pek dikkati çeken zararsız, tuhaf sayılabilecek birisiydi. Komşularına göre ise kendisini 'ressam' diye tanıtan, ayyaş, kafayı sıyırmış, tarifi tam yapılamamış çatlak bir ihtiyardı. Anlatırlardı onu; ayaklarından tavana asılarak uyuyabilme yeteneğine sahipti, hamam böceklerini ipe dizer kolye niyetine boynuna takardı, dışarıya çıktığında kızıl saçlı, endamı güzel fahişeleri bulur, metruk otellerde onların bedenlerini tuval niyetine kullanır, şehvetle türlü renklerde boyardı. Böyle anlatırlardı…

Mahalle halkı, hayal güçlerini de zorlayarak yaşlı ressamın hikâyelerini bilhassa kıraathane toplantılarında daha heyecan verici sohbetlere dönüştürürler ve onun duyulmadık marifetlerini yeni ilavelerle abartarak diğerleriyle paylaşırlardı. Bilhassa da şu kızıl saçlı, endamı güzel fahişelerin çıplak bedenlerine fırçayı nasıl gezdirdiği meselesini ince ve dolaylı, iç gıcıklayıcı tariflerle anlatmadan hikâyelerini asla bitirmezlerdi. Bu lafları bitmek tükenmek bitmeyen gizli şehvetkâr duygularına tercüman olduğundan pek severlerdi. Sair zamanlarda ağızlarına alamayacakları bir sürü cinsel münasebet ve daha nice ahlâksız kelimeleri utanıp sıkılmadan sarf ederlerken koca koca adamların keyiflerine hiç diyecek olmazdı. Sonuçta ressam denen bu adam çok sapkın davranışları olan, fantezi dünyasında gezinen kaçık bir ihtiyardı, ne yapsa, ne anlatılsa, ne hayal edilse yeriydi.

Bu sıcak, zevkli sohbetleri seven kalabalıktakilerin çoğunun tutucu geçindiğini de biliyoruz. Bazı adamların bu hikâyelerden heyecana kapılıp hanımlarının saçlarını kızıla boyattıklarını, bir geceliğine sürülen ojeler, rujlar eşliğinde bol makyajlı ve parfüm kokulu uzun saatler süren fanteziler yaşadıklarını ise söylemeyelim.

Yaşlı ressamın uğraşısının kalitesini bilemiyoruz ama resim yapmayı biricik amaç olarak benimsemesini ve yaşantısını düzenleme ve anlamlandırma onurunu sanatta aradığını biliyoruz. Hayatın gizli acımasızlığının katlanılmaz derin sıkıntılarına ve sıradanlığına sıra dışı tutunma, anlam bulma, ve dayanma çabası idi sürekli resim yapmak. Öncesini de sonrasını da düşünmez olurdu resim yaparken.

Kendi dünyasında yaşıyordu ve kapı önündeki hayatla ilgilenmeyi çoktan bırakmıştı. Bu yaşam biçimi çoğuna göre delice ve sırlarla dolu, kimilerine göre ise kendi halinde ve hatta kıymeti bilinememiş olarak adlandırılıyordu. Aslında, ne yaşlı ressam başkalarına kendini tanıtma fırsatını vermiş, ne de mahalleli onun hakkında önyargısız düşünebilmişti.

Yaşlı adamın evinde:

Bu sabah her zamankinden de güçsüz hissediyordu kendisini. Bütün gece gözünü kırpmamıştı. Küçük terasa çıktı bir ara; sonbahar ılığı rüzgârlar yüzünü okşarken düşündüğü şeyi yapıp yapmama konusunda hâlâ kararsızdı. Koltuğa oturup saatlerce gökyüzünün parlak berraklığında uçsuz bucaksız, zevksiz şehir ufkunu seyretti. Çatı yığınların altında uzanan şehir yine sinsi ve sakin görünüyordu. Ağır ağır ayağa kalktı aşağıya baktı; küçük meydanın parke dokusu keskin gölgelerin içinden çıkan insanlarla hoş imgeler oluşturuyordu. Aklından geçeni yapıp yapmamayı bir daha düşündü. Aşağıya bir daha baktı; kararını vermişti, anlaşılmaz birkaç kelime mırıldandı ve sonra terastan içeriye girip hazırlanmaya başladı. Her zaman giydiği gibi yine koyu renk gömleklerinden birini sırtına geçirdi, üstüne başına biraz çeki düzen verdi, omuzlarına kadar uzamış zayıf, açık gri saçlarını geriye doğru eliyle taradı ve güçsüz adımlarla kapıya doğru yöneldi.

Tam çıkacakken kapının yanındaki küçük aynada ister istemez yansımasını gördü; sağlıksız, soluk yüzünde bir daha hiç geri dönmeyecek, kaybolup gitmiş uzun yılları gördü. Başkalaşım geçirmiş de haberi olmamış gibi kendinden uzak, yorgun gözlerle birkaç saniye kendine baktı. Sonra eşikten kararlı adımını attı ve merdivenleri ağı ağır inmeye başladı.

Apartmanın dış kapısından çıktığında, terastan aşağıya bakarken aklında kalan imgeler arasında yürümeye başladı. Geniş sayılabilecek meydanı geçip kıraathaneye gitmekti niyeti. Berber, renkli havlularının yanındaki alçak taburede gazete okumaktayken, "Bu saatte nereye gidiyor böyle!" diye mırıldandı kapıda dinelen çırağına. "Üç aydır görünmüyordu hem de gündüz vakti çıkmış."

Çırak şaşkınlıkla, "Bu o mu?" diye sordu. Hakkında çok şey duyduğu kaçık adamı ilk kez görmekteydi. "Usta, bu adam ne yiyip ne içiyor?"

"On beş günde bir temizlikçi kadın gelir; yiyeceğini içeceğini de getirir. O da pek kimseyle konuşmayan onun gibi tuhaf bir şey işte."

Bu arada yaşlı ressam küçük adımlarla bir hayalet gibi süzülerek meydanı geçmiş kıraathanenin kapısına gelmişti bile. Hiç tereddüt etmeden içeri girdi.

Karanlık, boz bulanık göründü ilk anlarda gözüne her şey. Böylesi yerlere özgü özel bir koku sinmişti mekâna; nem, sigara, ter, çay kokusunun harmanı. Daha loş görünen arka taraflara doğru ilerleyip oldukça yüksekte küçücük bir pencereden giren ışığın sigara dumanıyla oluşturduğu gri-mavimsi sütunun tam içinde durdu. Tam o anda pek az duyulan radyonun sesi kulakları rahatsız eden bir hışırtıyla yükseldi sonra hepten sustu. Üç-dört masaya yayılmış bir düzine adam başlarını çevirip radyonun bu sıra dışı sesinin ardından gelen suskunlukta yaşlı adamın fantastik siluetine dikkat kesildiler ve şaşkınca bakakaldılar.

Yaşlı ressamın sırtı dönüktü, olduğu yerde ağır hareketlerle onlara döndü. Tepeden gelen sert ışık yıpranmış yüz hatlarını ürkünçleştirdi. Işık demetinin ortasındaki bu haleli silüeti oturanlardan bazılarını kaygılandırırken bazılarının da pişkin gülümsemelerine neden oldu. Kısa bir bekleyişin ardından radyodan belli belirsiz piyano sesleri gelmeye başladı. Ressam, radyonun bulunduğu tarafa doğru kafasını çevirmişti ki piyano sesi yükseldi ve aynı iç gıcıklayan tuhaf hışırtısıyla aniden yine sessizliğe gömüldü. Mekân, hangi açıdan bakılırsa bakılsın kontrast siyah-beyaz resmin içinde adeta donmuştu.

Fakat sessizliği yıldırım hızıyla içeriye giren berberin çırağı bozdu: "Usta, iki çay duble olsun!"

Çoğunluk, bu sesin berberin çırağına ait olduğunu bilmesine rağmen yine de kafalarını çevirip bakmadan edemediler. "Hadi ya damağım kurudu," diye sabırsızca bir daha söylendi. Kısa boylu, esmer tenli, iri kulaklı, on dört-on beş yaşlarındaki oğlan bir yandan da elindeki poğaçayı tıkınıyordu kimseye aldırmadan.

"Tamam, patlama getiriyorum," diye karşılık verdi çaycı.

Bu arada yaşlı adam bazı hareketler yapmaya başladı; elini ışık sütununun içine daldırıp çıkarıyor sanki hayali bir şeyleri yakalamaya çalışıyordu. Tekrarlayıp durdu aynı hareketi. Avucunu açtığında ise ışıl ışıl parlayan bir şey tutuyordu elinde. Seyredenler ışık sütunun içinden bir şey yakaladığını zannederek uğuldaştılar. Ahaliden biri de: her zaman derdim ben size bu adam tekin değil diye, 'endamı güzel, kızıl saçlı fahişelere yaptıklarını bilmeyen mi var!"

Çırak, "Elindeki bir saat, köstekli saat," diye tez canlılıkla atıldı.

"Saat mi?" diye birbirlerine sordu oturanlar.

Yaşlı ressam, "Gel," dercesine bir hareket yaptı çırağın bulunduğu tarafa doğru.

"Beni mi çağırıyorsun amca?" diye kendini işaret etti çırak.

Yaşlı ressam kafasını sallayarak onayladı. Çırak tereddüt etmeden yanına giderek, "Buyur," dedi kayıtsızca.

Bir an sessizlik oldu. Yaşlı ressam çırağın gözlerinin içine bakıyor, onun yüzünü görmeye çalışıyordu.

"Evlat resim yapmayı sever misin?"

Çırak dudağını büktü lokmasını yutarken. "Hiç anlamam valla!"

"Peki, bunu sevdin mi?" diye sordu elindeki saati işaret ederek.

"Sevdim, ne güzel bir şey bu," dedi duraksamadan.

"Bu senin," diyerek saati ona uzattı ve başka hiçbir şey söylemeden ağır ağır oradan uzaklaştı.

Çırak, "Sağol be amca," diye minnetten uzak bir edayla seslendi arkasından. Yüzünde gülümsemeyle karışık şaşkınlığı devam ediyordu. Kısa günün kârının böylesine ilginç ve satınca bol para getirebilecek bir hediye olduğunu düşününce keyfi daha da arttı.

Çırak, göz alıcı, ışıldayan saatin arkasını önünü çevirerek iyice inceledi, kapağını açıp kulağına götürdü; saat tıkır tıkır çalışıyordu. Oturanlar da kalkarak çırağın çevresinde toplaştılar. Sırayla elden ele dolaştırıp saate ilişkin meraklarını tam gideremeden ve olanların manasını çözemeden tekrar çırağa vermek zorunda kaldılar.

Aradan henüz birkaç gün geçmişti ki yaşlı ressam temizliğe gelen kadın tarafından evinde maalesef ölü bulundu. Başucunda ise üzerinde bir avukatın ismi yazan zarf bulunmaktaydı.

Ertesi günlerde ve haftalarda evin pek çok sivil ve resmi ziyaretçileri oldu. Görevliler özenle paketlenmiş yüzlerce tablo çıkartırlarken mahalleli de olan biteni merakla ve aklı karışmış halde seyrediyordu. Ressama ve tablolarına gösterilen özen seyredenlerin hiç anlam veremedikleri bir durumdu, gazetelerde hatta televizyonda bile ölüm haberi verilmişti.

Çırak bu durumdan kendince anlamlı bir fikir çıkardı: "O halde yaşlı ressamın kendisine verdiği köstekli saat çok daha değerli olabilirdi."

Şehir merkezindeki bütün antikacıları, kuyumcuları dolaştı. Birkaç fırsatçı haricinde hemen hepsi de saatin bir antika olduğunu söylemekten çekinmediler. Bunun üzerine en yüksek fiyatı verene tereddüt etmeden sattı. Eski, hatta kapağının içi çakıyla kazılarak bir isim yazılmaya çalışılmış köstekli saate bu kadar parayı veren dükkân sahibine ise hiç akıl erdiremedi.

Bir ay boyunca kendine dışarıdan köfte ve pizza ısmarladı, parasını bitince de şükranlık duymadan yaşlı ressamı çabucak unuttu.

Aradan iki ay geçmişti. Berber ile çırak müşterinin yokluğunda gevezelik ederlerken içeriye koyu renk takım elbiseli, orta yaşı geçmiş, böylesi bir berber dükkânına yanlışlıkla yolu düşecek, iri yarı, kırmızı yanaklı, şişmanca bir adam girdi.

Berber hemen büyük bir nezaketle gelen adamı karşılayıp, koltuğa buyur ederek hazırlandı ve ince ince tıraşına başladı. Tam suskunluğu bozma anı geldiğini düşünerek bir laf açacaktı ki adamın geçenlerde ölen yaşlı ressamı tanıyıp tanımadığını sorması üzerine hazır lafa konmuş oldu. Soruyla birlikte adama olan ilgisi ve merakı daha arttı elbette.

"Evet, hayır aslında, yalnız yaşayan bir ihtiyardı. Bizim dükkâna hiç uğramazdı, onu tanır mıydınız beyefendi?" diye kibarca sordu.

"Gazetede okumuştum," derken aslında bir avukat olduğunu gizledi.

"Tuhaf adamdı tuhaf!" diye tekrarladı berber bir yandan makasını maharetle şıklatırken. "Çok tablo çıktı evden, nereye götürdüler acaba onları?"

"Şehir müzesine, orada sergilenecekmiş… öyle yazıyordu," dedi.

Çırak atıldı: "Siz antikacı mısınız?"

"Hayır, hayır."

"O tablolar çok mu değerliydi acaba?" diye sordu berber.

"Evet, öyle olmalı," dedi. "Resim uzmanları da çok şaşırmış. Daha önceden yani seneler evvel adını duyanlar varmış ama o zamanlar pek değeri anlaşılamamış. Resimleri, şu günlerde geçerli olan bir akımının öncüsü olarak görülüyormuş, öldüğünden dolayı da tabloları kıymetlenmiş elbet."

"Vay be!" dedi çırak havluyu tutarken. "Bana bir köstekli saat hediye etmişti rahmetli," diye araya girdi fütursuzca, saati satıp gönlünce harcadığını da sırıtarak ekledi.

"Öyle mi?" diye karşıladı avukat. "Hakikaten ilginç bir adammış."

Berber, "Ne resmi yapmış böyle?" diye sırf merakını gidermek için sordu.

"Portreler, çoğunlukla kadın resimleriymiş."

"Yaa!" diye şaşkınlığını gizleyemeyen berber birkaç saniye öylece hareketsiz kaldı.

"Niye şaşırdınız?"

Kaçamak cevap verdi berber, "Şey, mahallelide öyle söylerdi, demek doğruymuş." İşte bu noktada kıraathanede anlatacağı en büyük keşfi gerçekleşmişti. "Vay be, kadın resimleri ha!" diye yine içinden söylendi tıraşa devam ederken. Resimlerin şehir müzesinde sergilenebilecek kıymette olmasından ziyade bir söylence haline gelen ‘kadınlar’ ifadesi heyecanlandırmıştı onu. İşini bitirdikten hemen sonra kıraathaneye koşarak duyduklarını anlatmak şart olmuştu artık.

Avukat, aynadan çırağı gözlüyordu ara sıra. Yaşlı ressamın başucunda bulunan bir zarftan çıkan vasiyetnamedeki o küçük ama önemli notun peşinden gelmişti ta buralara. Şöyle yazmıştı ressam: "30 Haziran 1962 Cumartesi günü 'Deniz Kıraathanesine' gittim ve 'Şen Berber'in çırağına, 'resmi sever misin?'" diye sorduğumda, 'evet' deseydi bütün tablolarımı ona bırakacaktım lâkin o saati tercih etti." En alta da şu notu ilave etmişti: Çırağın sol kulak memesinin altında büyük, koyu renkte bir beni var."

Bu arada çırak ise, "saati daha yüksek fiyata alabilecek bir enayi bulabilir miydim?" diye hayıflanarak iç geçirirken sol kulak memesinin altındaki çirkin benini kaşıyordu.

Avukat, berberin nazik sözleri arasında liste fiyatının üç katı, çırağa da bir tıraş parası kadar bahşiş bıraktı. Çıkarken müzayededen aldığı ve ressamın kendi eliyle ismini kazıdığı kıymetli köstekli saate baktı; yaşlı ressamın yapıtlarından oluşan ve merakla beklenen serginin açılışına az bir zamanın kaldığını gördü. Hemen bir taksi çevirip ulusal müzenin yolunu tuttu.

ÖYKÜ 13

RÜYA FOTOĞRAFLARI

Üç yıldır hiç izin kullanmadan çalışmak bezdirmişti ve patronunun karşısına çıkıp izin isteyecek cesareti göstermeseydi üç yıl daha aralıksız çalışırdı herhâlde. Pazartesi sabahı uyandığında, yatağını çalışma masası olarak gördüğü rüyasına biraz söylendi. Bugün işe gitmeyecekti. "Pazartesi," diye üstüne basa basa heceledi. Sabahın ilk ışıkları, diğer pazartesilerde olduğu gibi çok da rahatsız edici yansımıyordu dünyaya.

Üzerinden büyük bir yük kalkmışçasına derin bir nefes verip kafasını yastığın altına gömdü. "Şimdi ne yapacağım?" Kendine sorduğu soru, uzun zamandır harekete geçmeyi bekleyen şeylerin bir çağrısıymış gibi geldiyse de yine de isteklerini tam olarak ifade edecek durumda değildi. Emin olduğu tek şey hayatındaki temel, derin boşluklardı.

Sürünerek pelte gibi yataktan indi. Videoya Laurel-Hardy kasetini taktı. Yatağa aynı şekilde sürünerek çıkıp bir süre keyif yaptı.

Bedenindeki uyuşukluğa aldırmayan, tanımlayamadığı canlılık dalgası anlık olarak yokladı ve gitti. Beklentileri vardı da onu ortaya çıkarma öncesindeydi sanki. Dakikalarca hareketsiz, tavanı seyretti.

Yataktan hızlıca kalktı; geçen akşamdan kalan pizza parçasını kahvaltı niyetine ağzına attı. Seyahat çantasını hazırlamaya başladı. Bu canlılığını her zaman muhafaza edemeyeceğini bildiğinden düşüncesinden vazgeçmeden kararlılığını devam ettirmeliydi. Çocukluğunu ve çocukluk anılarının geçtiği kasabaya gitmeyi istiyordu. Eskileri yeniden hatırlamanın ve oraları tekrar görmenin heyecanı onu bu seyahate özendirmişti. "O kasabaya gitmeliyim," fikri her geçen dakika daha onaylandı kafasında. Yolda kasabaya, insanlarına ve çocukluğuna ilişkin pek çok imgeyi zaman zaman hatırladı.

Akşamüzeri kasabaya varmıştı bile. Babasının memuriyet görevi sırasında tam yedi yıl kalmışlardı burada. Çocukluğu bu kasabada geçmiş, okullara ve hayata burada başlamış ve burayı her nedense çok sevmişti.

Çocukken önünden yüzlerce defa geçtiği sefil görünümlü otele gitti doğruca. Gün gelip de bir gün bu otelde kalacağı hiç aklına gelmezdi doğrusu. Merdivenlerden çıkarken her şey öyle farklı, öyle anlatılmazdı ki. O zamanlar yani bir çocukken evlerinden rahatlıkla görülebilen bu fakir otelde kalmanın hangi gerekçelerle dayandığını, kalan insanların da nasıl insanlar olduklarını ve özellikle de yüzlerini çok merak eder, onları tanımak, duygularını öğrenmek isterdi. Otelin çok seyrek olurdu müşterisi ve dolayısıyla da otelin balkonuna çıkan. Yalnızca iki kez, sakallı, uzun kızıl saçlı turistleri görmüş, "İşte otelde kalan insanlar," diyerek ve onlarla oteli özdeşleştirmişti. Odanın kapısını açarken kendi kendine güldü.

Doğruca balkona çıktı ve hemen manzaraya göz gezdirdi. Bir zamanlar turistleri gördüğü balkonda şimdi kendisi bulunuyordu. Otelin önüne büyük bir apartman yapıldığından bir zamanlar oturdukları evi göremedi ama yine de çatısının ucunu seçebiliyordu.

Yeni binalar, yeni mahalleler, yeni dükkânlar, eski dükkânlara yeni malzemelerden cafcaflı tabelalar vs… Gelip geçenleri seyretti bir süre ama hiçbir aşina yüze rastlayamadı.

Sabah doğruca pide almak için eski fırına gitti. Sıcak pideden bir parça kopardığında lezzetinden hiçbir şey kaybetmemesi onu biraz şaşırttı. Çarşının sokaklarında dolaşırken çocukluk anılarından başka bir şey bulamayacağını düşündüğü kasabaya niçin geldiğini düşünmekteydi bir yandan da. Hayatında yer etmiş, unutamadığı, özlem duyacağı birisi de yoktu. Onu buraya ne getirmiş, ne sürüklemiş olabilirdi?

Kafasını kaldırıp yamaca doğru baktığında, bir efsane gururuyla ağızlarını açmış aslanlara benzeyen kasabanın mağaralarını gördü. Durgun yüzünde anlamsız kasılmalar, bedeninde ani bir ürpermeler duydu. Mağaraları çocukluğunda bir kaç kez yakından görmüş ama içine hiç girmemişti. İşte tam sırasıydı, zamanı gelmişti şimdi girmeyi çok istiyordu.

Tereddüt etmeden yürümeye başladı. Beş dakika kadar yürüdükten sonra mağaralar olanca fantastik heybetiyle karşısında durmaktaydı.

Kasabanın çıkışına yakın bir yerde, yamaca yedi-sekiz katlı bir apartman yüksekliğinde yaslanmış, üst üste çeşitli odalar, oyuklarla sıralanmış bir kütleydi. Kimilerine göre binlerce yıl önce insanlar tarafından yapılmış, kimilerine göre ise tamamıyla doğal bir oluşumdu. Uzaktan bakıldığında ise mağaralar dev kütle üzerinde düzenli pencereler hissini uyandırıyordu.

Aşağıdan ürkütücü görünmesine rağmen çevresine sığınmış tek tük ev için koruyucu ruha ve güce sahipmiş gibi durmaktaydı. Kasabalılar her zaman karşılarında duran bu manzaranın görsel alışkanlığı ve merak eksikliğiyle olsa gerek nedense uzak dururlar pek ilgilenmezlerdi.

Girişe ulaşmak için yüz metre kadar dik yamacı tırmanmak gerekiyordu. Yukarıya doğru acemice çıkmaya başladı. Kaya kütlesi her metreden sonra daha bir saygı duyulası abidevi duruşuyla başının üstünde yükselmekteydi. Sonra çok kısa keçi yolunu takip ederek ilk girişe ulaştı. Tavanı oldukça yüksek, uzak köşeleri yarı karanlık, geniş bir mekân ile karşılaşmıştı. Çerçöp, içki şişeleri, boş teneke kutular, güvercin ve keçi pislikleri dağılmıştı her bir yana. Demek ki burayı ara sıra mekân edinen kasabanın berduşlarıyla, çobanlarmış.

Üstteki mağaralara nasıl çıkılabileceğini gözleriyle araştırırken uzak köşede, tabandan iki insan boyu yüksekte duran karanlık üçgen dikkatini çekti. Nemli toprak ve gübre kokuları arasında loş köşeye doğru ilerledi. Deliğin seviyesine çıkmayı başarabilmişti. Bir giriş kapısı olabilir miydi? Yaklaştı ve kafasını içeriye doğru uzatıp baktı. Evet, girintili çıkıntılı dar bir geçit vardı ve yukarıya doğru biraz genişleyerek hafif pembe ışık demetiyle son bulmaktaydı. Işığını yukarıdaki hücrelerden aldığı belliydi. Görebildiği kadarıyla diğer mağaralara tek geçiş noktası orasıydı. Döndü ve bulunduğu yerden sonbahar renkleri içerisindeki kasaba manzarasını seyredip biraz soluklandıktan sonra aşağıya indi. Çarşıdan iki tane el feneri, yedek piller ve bisküviler ile oteline geri döndü. Malzemelerini küçük bir omuz çantasına yerleştirdi.

Tuhaftı ama kendisini uzun zamandır hiç bu kadar bir şeye karşı cesur, heyecanlı ve istekli hissetmemişti. Bilemediği bir dürtü onu mağaralara iteliyordu sanki.

Yatağına uzanır uzanmaz rüyaları aklına geldi; hep o kırgınlık, doyumsuzluk eksiklik anları ile son bulan o meşhur rüyaları. Uzun zamandan beri devam etmekteydi bu durum. Olağanüstü güzellikte, değerli kompozisyonları görüyor, o anların tutkuyla fotoğraflarını çekmeyi istiyor ama kesinlikle başaramıyordu bunu; bazen film bitmiş oluyor, bazen fotoğraf makinesi yanında bulunmuyor, bazen deklanşör çalışmıyor mutlaka bir engelle karşılaşıyordu... O görüntüleri kaçırmak katlanılır gibi değildi. Böylesi rüyaların bezgin uyanışında kendi kendine soruyordu hep: "Bunların anlamı nedir, neden gerçekleştiremiyorum, neden isteğime ulaşamıyorum, engelleyen şeylerin kaynağı nedir?"

Kaynaşan düşünceler, imgeler arasında uykuya daldı. Sabahleyin, gördüğü bir rüyayı kolayca hatırlıyordu: Karanlığın içinde deklanşöre basıyor ve flaşlar patlıyordu. Ama neyi çektiğini tam betimleyemiyordu; anlık ve tanımsız çizgiler, lekeler vardı sadece. Kendini yine de memnun hissetti çünkü tam başaramasa da ilk defa fotoğraf çekebilme eylemini gerçekleştirebilmişti. Deklanşöre basabilmesi, patlayan flaşların keskin parıltısını duyumsaması ve bu başarı duygusu bir ilkti.

İlginç bir gün olacağını düşünüyordu. Günün uyanışı hiç tatmadığı duygularla başlamıştı. Fotoğraf makinelerini ve filmlerini kontrol etti; biri gözü gibi baktığı Minolta XK diğeri ise küçük bir makine olan Chinon'du. Yeleğini giydi, bir kaç filmi de cebine koydu. Balkona çıkarak kasabanın manzarasına bir göz attı ve kendini hazır hissettiğinde otelden ayrıldı, mağaralara doğru yürümeye başladı. Her adımında daha da yoğun bir hal almaktaydı kafasındaki düşünceler: Hatıraları, rüyaları, fotoğraflar, yalnızlığı, mağara, karanlık, kasaba, çocukluk anıları...

Masmavi bir gökyüzü ve ılık sonbahar güneşinin parlak ışıkları altında bütün kasabayı geçti. Nihayet mağaraya ulaştığında nem kokan o ilk hava ile temas dünü hatırlattı ve hoşuna gitti.

Yukarıdaki odacıklara giriş olarak düşündüğü deliğe yaklaştı. El fenerini tutup kafasını içeriye uzattı. Önce çantasını, sonra da zayıf vücudunu ileriye itti. Büyük bir gayretle ayaklarını da üçgenin içine çekerek sürünmeye başladı. Bir an sıkışıp kaldığını zannetse de eğilip bükülerek yukarıya doğru sekiz-dokuz metre süründükten sonra zar zor da olsa kendini ışığa doğru iteleyebildi. Delikten sıyrılarak yukarı çıktığında nefes nefese kalmıştı, her tarafı toza bulanmış, giysilerine rağmen kolları hafif çizilmişti.

Çıktığı yer, giriş ağzının üst katı gibiydi. Kasaba buradan daha güzel görünmekteydi. Manzarayı seyredip büyük makinesi ile bir kaç fotoğrafını çekti. Yan tarafındaki diğer hücrelere kolayca geçişi sağlayan girişler vardı. Odacıkları bir bir gezdi. Doğal basamaklar onu bir üste çıkardı ve sonunda kendisini daha da heyecanlandıracak şeyi gördü: Arka hücrelerin birindeki iki metre aşağıda kocaman giriş bir vardı.

Temkinli adımlarla indi ve yaklaştı. El fenerini açarak içeriye tutunca uzun, upuzun bir dehlizin başında durduğunu anladı. Minolta’ya çantasından büyük flaş çıkartıp taktı deklanşöre iki kez bastı. Çakan flaşın ışığıyla içeriye, 'geliyorum' der gibiydi. İçeriye girmeye hiç tereddüt etmeyecekti ama yine de doğal kaygıları vardı.

Mağaranın ağzı, gizemli evin arka bahçesine açılan bilinmeyen bir kapı gibi ürkütücü, soğuk ve cazibeli duruyordu. Kafasını eğerek ağır adımlarla girdi ve ilerlemeye başladı…

Dışarının sesi ve ışığı her adımdan sonra git gide sönükleşirken gözleri de karanlığa yavaş yavaş alışıyordu. Dehliz bazen hafifçe sendeletecek kadar inişli çıkışlıydı ama yine de kolay ilerleniyordu. Yan çeperleri elle düzeltilmişçesine düzgün ve pürüzsüzdü. Yirmi beş-otuz metre kadar gitmişti ki keskin bir dönüşle istikamet sağa kıvrıldı. Fenerini açtı. Bir an geriye dönüp ışığın cılız pembeliklerine bakarken kendine sordu: "Devam etmeli miyim, geriye dönebilecek miyim?"

Adımlarının birinde hafif sendeledi; dehliz aşağıya doğru eğim yapmıştı. O âna dek bulanık da olsa seçebildiği çantası, doğal ışığı hiç yansıtmıyordu artık. Her adımında hava gitgide soğuyor, karanlık ürpertici bir hal alıyordu; tüyleri diken dikendi. Her an önüne bir şey çıkacakmış gibi tedirginlik duyduğu anlardı. Yanına kendini savunacak, koruyacak bir şey almadığını anladı. Pişmanlığı çok kısa sürdü ama cesaretine şaşırmadı da değil.

Az sonra fenerin ışığı karanlığı ikiye ayırdı. Karşısında iki giriş vardı; hangisini tercih etmeliydi? Hiçbir fikri yoktu; feneriyle ikisini de kontrol etti, hemen hemen aynı görünüyorlardı. Soldakinde karar kıldı. Çantasından bir tebeşir çıkararak, dehlizin ağzına, geldiği yönü gösteren bir ok çizdi. Bir dağcının halatı gibi, kendisini hayata bağlayacak, geri dönüş şansını devam ettirebilecek güvenceyi hissetti.

Kestiremediği, bilemediği bir şeye itaat eder gibi gitmekteydi. Aklı böylesi bir yere kesinlikle girmemesi gerektiğini ve acemi şansını zorlamamasını söylerdi her hâlde. Kendi ruhunun derinliklerine bir tecrübe ve yolculuk muydu bu? Neydi onu böylesi bilinmeyene çeken?

İçeride bir hayat belirtisi olup olmadığına karar veremedi; ne bir böcek ne bir yarasa; yalnızca kendisi vardı dipsiz görünen oyuklarda. İlerlemeye devam ederken dehlizin genişlediğini, artık kafasını eğmediğini fark etti. Her on metrede bir okları çizmeyi de ihmal etmiyordu.

"Mantıklı mı bu, gidiş nereye?" Bunları yüksek sesle söylemişti. Kelimeler karanlığa doğru eridi gitti. Kendini kaybetmeye, yok etmeye mi çalışıyordu, sıra dışı bir şeylerin sezgisiyle rüyalarında ulaşamadığı tatmin duygusuna ulaşmaya mı çabalıyordu.

Fenerini duvara tutarak, bir ok daha çizdi. Fotoğraf makinesini dehlize ortalayıp deklanşöre bastı. Ani ışık karanlık gökyüzüne açılmış gibi dehlizin ötelerinde kayboldu. Tedirginliklerden arta kalan tüm cesaretini toplayarak ilerlemeye devam etti. Bir ara fenerin ışığı gidip geldi. O an sanki hiçliğe ve zaman dışılığa dokunmuştu; maddeden sıyrılmış bir ruh oluşumunda, karanlık ve duyumsuz ama bilinç yaşıyorken…

Büyük bir galeriye ulaştı. Seçebiliyordu ki üç adam boyu derinlikteki çukurluğa kaya kütleleri ve taşlar dökülmüştü. Çukurun karşı tarafında yine irili ufaklı dehlizlerin ağızlarını belli belirsiz görebiliyordu. Feneri aşağıya doğru tutup her tarafını dikkatle taradı. Cılız griler, silik turuncular arasında çeşit çeşit gölgeler ürkünç hayali yaratıklar gibi fenerin her hareketiyle oynaşıyor, büyüyüp küçülerek adeta uçuşuyorlardı. Nereden inebileceğini kestirebilmek için dikkatlice göz gezdirdikten sonra kafasında inebileceği bir yol çizdi. Ama önce olduğu yere çökerek, yanına aldığı şeyleri ve diğer el fenerini kontrol etti, Minolta’yı çantasına yerleştirdi. Cebinden çakmağını çıkarıp iki kere yaktıktan sonra tekrar cebine koydu.

Yakınında hissedebildiği ve güvenebildiği tek canlı kendisiydi. Dışarıdan ve bilinenden uzak, hâlâ karanlık ötelerden bir şeyler umduğu o yoklukta normal biri olmadığına karar verdi. Varlığı ve arayışları iç içeydi. İçsel arayışları, dış dünyaya ait şeylerin gittikçe sönükleştiği sanki başka bir dünyaya ait mekanda, ani ışıklarla aydınlanan yollar, dönemeçler, ayırımlar, dehlizler, korkular, tutkularla çevrelenmişti.

Aşağıya inmeye başladı. Başlangıçta bazen tahmin ettiğinden de hesapsız kalıyordu adımlarını bir sonraki kayaya basmak. Çıkarken ise hayli zorlandı; inişe göre daha yüksek, kayalar daha kaygan ve daha dikti. Fenerle önünü tararken gördüğü şeye inanamadı. Hayal mi, gölgelerin oyunu mu olduğunu anlayabilmek için yaklaştı. Tılsımını bozmaktan çekindiği hazineyi bulmuşçasına korkuyla karışık bir duygu girdabı vardı içinde. Otuz santim kadar uzunlukta, düzgünce kayaya kazınmış, içi koyu rengiyle kolay ayırt edilebilen bir ok işaretine dokunuyor, parmağı hafif oyuğu hissedebiliyordu.

Geldiği yönü gösteren, kendi çizdiklerine benzeyen şu işaret de neyin nesiydi? Sakinleşmeye çalışarak saatine baktı: Mağaralara gireli bir buçuk saat geçmişti. Gülümsemediği halde gülümseyebileceğini hissetti. Ne zaman kazındığı bilinemezdi ama yeni olmadığı da kesindi. Kesinlikle, bilinçli olarak kazınmış bir işaret olduğuna karar verdi. İçinden, "buldum!" diye haykırmak geliyordu.

Hışırtılarla bisküvi paketini açtı. Bir kaç tane yedikten sonra bisküvinin tadı damağında iken zihnini kamaştıracak başka işaretler aradı. Yakınında başka göremedi. Heyecandan elleri, bacakları, her tarafı titremeye başladı. Feneri ile sağı ve sol taradı sanki bulduğu işaretlerin anlamını kendisine anlatacak birilerini bulmak istercesine...

Diğerlerine göre daha geniş olan dehlizin girişine yakın ama yüksekte duran bir ok işareti ile daha buldu. Küçük makineyi çıkartıp bunun bir fotoğrafını çekti. İşaretli olan en büyük giriş ağzıydı ve hafif bir eğimle aşağıya doğru uzandığı seziliyordu. Dehlizin tavanındaki yüzlerce irili ufaklı sivri çıkıntıyla fantastik bir yaratığın içindeymiş izlenimine kapıldı. On beş-yirmi adım sonra, çok geçmeden başka bir işareti de bulunca yürüyüşünü hızlandırdı. Oklar geldiği tarafı göstermeye devam etmekteydi. Fenerin ışığı, genişleyen ve giderek aşağıya giden dehlizi aydınlatmakta yetersiz kalırken pilinin bitmek üzere olduğunu fark etti. Diğer feneri çıkarıp açtığında güçlü ışığın etkisiyle mekânın görsel ve boyut algısı değişmişti. Kendisini daha rahat hissetti.

Devam ederken yoluna artık çoktan beridir işaret koymuyor, öncekilerle devam ediyordu. Okların yönü çıkış noktasını gösterse de, her sonraki işaret ileriye kılavuzluk ederek onu işaretlerin başlangıcına götürüyordu. Oklar şu durumda iki başlıydı sanki gitmek ile gelmek arasındaki kararı yolcuya bırakan gizemli yol göstericilerdi. İşaretçi(ler) nereden gelmiş, nereye gitmişti?

Durakladı ve bir kaç flaş daha patlattı. İlerlemeye devam ettikçe işaretlerin daha kusursuz ve düzgün kazındığını görüyordu. Kimi zaman sağa, kimi zaman sola kazınmış halde peşlerinden dehlizden dehlize giriyor, kâh aşağıya iniyor, kâh yukarıya çıkıyor, kâh sürünerek, kâh çömelerek ilerliyor ama her adımda daha derinlere gidiyordu istikamet. İşaretleri bir ara bulamayınca, tebeşirle kendisi bir ok çizdi. O kadar çok dehliz, galeri vardı ki tek bir işareti bulamasa ya da kendisi işaret koymasa artık geriye dönmesi mümkün olmayan bir noktaya çoktan gelmişti.

Mağarada hala yaşayan biri var mıydı? Kim nereye gitmiş, nereden gelmişti? İşaretlerin gerçek amacı neydi? "Bir şeyler olmalı ki..." diye söylendi kısık sesiyle. Heyecan, koşuşturma, ter ve sıcak basmaları arasında pek fark etmese de bulunduğu ortam çok çok soğuktu.

Kendinden önce işaretleri koyan kılavuz hangi yöne gidişiyle başarılı olmuştu? İşaretleri yolun başından itibaren mi yoksa yolun sonundan başlayarak mı yapmıştı? Yolun sonu var mıydı ve önemlisi yolun sonunda ne vardı?

Kısa bir mesafeyi sürünerek gitti çünkü tavan hayli alçaktı. Tekrar doğrulduğunda dehlizin geniş ve dümdüz olduğunu fark etti. Diğerlerine pek benzemiyordu; tavanı da çok yüksek, çeperleri düzgündü ve adeta çok geniş bir boruyu andırmaktaydı.

Yürüyordu hem de çok rahat. Ne pütürlü bir zemin, ne alçak ve tehlikeli tavanlar, ne de önünde geçmek zorunda kalacağı bir engel. Adımları gitgide hızlandı ve hatta koşmaya başladı. İçine sonsuz bir enerji dolmuş gibi hızlı ve delice koşmaya başladı. Sanki hasretli bir sevgili "buradayım" der gibi onu çağırıyordu. O da koşuyordu: Bomboş, geniş, kenarları ağaçlıklı, huzurlu, dümdüz, keşfedilmemiş bir yolda uçar gibi…

Ta ki o ana, ayağı takılıp düşünceye dek. Düşerken çarpmanın etkisiyle tavanın açılıp, mavi gökyüzünde şirin güneşin göründüğünü zannetti. Öyle şiddetli yuvarlanmıştı ki, çantasıyla elindekiler her bir tarafa savrulmuş kendisini bilemez halde düştüğü yerde öylece tortop kalmıştı. Kalkmaya yeltenemedi çünkü nefesini dahi zar zor alabiliyordu. Ne kadar zaman yarı baygın kaldığını bilemeden bir süre baş dönmeleri arasında yattı.

Acı içinde kıvranırken biraz uzağa fırlayan fenerin ışığı beynindeki parlamanın yerini aldı. Sürünerek el yordamıyla çantasını ararken eline küçük fotoğraf makinesi geldi. Önündeki karanlığa birkaç kez flaşı patlattı. Işık, baygın gözlerinin önünden akarak kayboldu. Yine bir galeri ya da dehliz görmeyi beklerken hiçbir şey aydınlanmamış, hiçbir şey ile karşılaşmamış sanki karanlık tarafından yutulmuştu. Bilinçdışı bir hareketle parmakları ardı ardına deklanşöre bastı. Hayır yoktu... Gözleri birazcık ışık görmek istese de ne gri, ne başka bir renk, ne de karanlık karşıtı bir şey. İki kez daha deklanşöre dokundu; Işığın gösterebildiği tek şey uçuşan toz parçacıklarıydı ama onu bile duyumsayamadı.

Sürünürken bir elinin boşluğa geldiğini hissedince olduğu yere toparlanarak oturdu. Bacakları destek alabileceği yüzeyi hissetmeyince ani bir içgüdüyle geriye çekilerek toparlandı. Nasıl bir an yaşıyordu, nereye gelmişti? Elini öne doğru uzattığında, daha da soğuk bir boşluğun varlığını hissetmişti. Belki de okyanuslar kadar derin, çok daha karanlık bir uçurum mu vardı az ötesinde. Dudakları titrerken hem hiçbir şeyden emin olamıyor hem de böylesi bir şeye inanmak da istemiyordu.

Elini yere sürterek bir taş parçası aradı ama bir şey bulamadı. Sürünecek takati kendinde göremiyordu. Aklına yeleğinin cebindeki anahtarlar geldi; çıkartıp karanlığa doğru savurdu. O sessizlikte nefesini bile içten içe işitirken, anahtarlık hiç ses vermeden aşağılara doğru kaybolup gitti. Adeta kör olmuştu, gözünü açması ya da kapatması arasında hiçbir fark yoktu.

İçgüdüsel bir tepkiyle omzundaki çantanın ağırlığını hissetmek istedi. "Çantam!" diye söylendi. Yoktu, öne doğru fırladığını hatırladı; oraya, o çukura düşürmüştü. Geriye doğru fenere sürünmeye başladı. Ayağına takılan şeyin yakındaydı fener ve her an pili bitti bitecek gibi azıcık ışıyordu. Uzanıp aldığında sıkıca tutup hafifçe salladı.

Dehşetli heyecanının bastıramadığı ağrı ve acıları içerisinde ayağına dolanan şeyi çok merak ediyordu. Fenerin kedigözü kadar cılız ışığında kısa bir incelemenin ardından gözlerine inanamadı. On-on beş santim yüksekliğinde, dehlizin tam ortasında, kare bir kaide durmaktaydı. Elini uzatıp dokunarak anlamaya çalıştı. Yüzeyi o kadar pürüzsüzdü ki eli âdeta cila üzerinde kayıyordu. Donuk, soğuk kayaların arasında nedense eline daha ılık geldi. Videosu büyüklüğündeki bu taş anıtı, kim, neden, nasıl yapmış olabilirdi? Parmaklarını yüzeyinde gezdirirken derin olmayan oyukluk hissetti. Bedenindeki ve zihnindeki uyuşmalara rağmen kafasını ve de fenerini iyice yaklaştırarak seçmeye çalıştı. Evet, kesinlikle bir ok işaretiydi bu; yönü önceki işaretlerde olduğu gibi geldiği tarafı gösteriyordu. Uçurumun eşiğine konulmuş, belki binlerce, belki de on binlerce yıl öncesinden bir anıt vardı karşısında. Hevesle girdiği mağaranın kapısı artık çok uzaklarda da olsa bu anıtsal şey dönmesi gereken yeri ve yönü orası olduğunu gösteriyordu. Ayağının takılmasının tesadüf olup olamayacağını, nasıl yorumlaması gerektiğine de tam karar veremedi. Aradığı şeyi bulduğunu ama şimdi bulması gerekenin çıkış kapısı olduğunu simgelediğini düşündü.

Düş ve gerçek ötesi öğeler arasında kimsenin bulamayacağı bir yerde yapayalnızdı. Olduğu yere yığılıp kaldı. Soğuk terlerle bedeni daha da nemlenmiş, cımcılık olmuştu.

Rahatsız, sonuçsuz, zamansız bitişlerle yarım kalan rüyalarını hatırladı; bilhassa son rüyasında flaşın ışığına benzer, hiçbir şeyi aydınlatmayan keskin yansımalar görmüştü. Şimdi rüyasını tamamlamak yoksa kendi elinde miydi? Küçük fotoğraf makinesini eline aldı ve anıtın fotoğraflarını çekmeye başladı. Rüyalarında ulaşamadığı ve hiçbir zaman çekmeyi başaramadığı fotoğrafları hatırladı filmin son karesine değin...

Cebinden yeni bir film çıkartarak el yordamıyla makineye taktı. Tam bu sırada fenerin son ışıltısı da gidince öylece donakaldı. Artık mutlak karanlığın ortasındaydı. Elini yeleğinin cebine attı. Çakmağını arıyordu yoksa öbür cebinde miydi? Maalesef orada da yoktu. Bütün ceplerinde defalarca olmayan çakmağı aradı. Yeleğin ellenmedik, avuçlanmadık tarafını bırakmadı ama nafile. Fermuarı açık cebinden fırlayıp kim bilir nereye gitmişti. Yedek malzemelerin akıbeti gibi diğer çakmakta aşağıya yuvarlanan çantanın içerisindeydi. Kulağındaki kahredici çınlamanın haricinde duyduğu tek ses göğsünden çıkacakmış gibi çarpan kalbi ve hırıltılı soluğuydu. Uzun süre yerlerde çakmağı aradı, bulamayacağına kanaat getirince fenerin pillerini çıkarıp koltuk altında ısıttı, salladı ve tekrar yakmayı denedi. Titreyen ellerindeki fenerin ampulü hafifçe ışıdı ama kendisi gibi takatsizdi.

Ne ağladı, ne bağırdı, ne küfürler savurdu, hiçbirini yapamadı. Ne ürperme, ne titreme, ne kendin geçme, ne de başka bir tepki; hareketsiz ve tepkisiz öylece kaldı. Dehşetli tedirginliği en derinden yaşamasına rağmen yine de kendini tamamıyla kaybetmedi. Büzülüp olduğu yerde kaskatı kaldı bir süre. Tüm gücünü harcayarak korkunç duruma dayanmaya hazırlandı.

Karanlık, dolambaçlı, ürkünç ve ulaşılmaz dehlizlerde seçemediği işaretlerle tek başına kalmıştı artık. Elinde ise yalnızca bir küçük fotoğraf makinesi... Sevgili Chinon…

Bir an sanki bütün bunlar yaşanmamış, hiç biri olmamış, yatağında büzülmüş yatıyormuş gibi hayali etti. Tekdüze günün ilk bezgin dakikalarını yaşıyormuş, kahvaltıyla birazdan kendine gelecekmiş gibi…

Doğrulmaya çalışarak hafif sendelemelerle ayağa kalktı. Geldiği tarafa doğru ilk adımını attı. El yordamıyla duvara tutuna tutuna ilerlemeye başladı. Girdiği son dehlizin dümdüz olduğunu bildiğinden gereksiz yere flaşı patlatıp makinenin pilini harcamaktan sakındı. Aslında çok uzun bir tüneldi ne kadar yürümesi gerektiğini bilemiyordu çünkü geldiği mesafeyi o anların coşkusuyla hesaplayamamıştı. Ancak saatler sonra tutunduğu duvarın pütürlü dokusundaki değişikliklerden giriş noktasına geldiğini anladı. Gözünde canlandırmaya çalışarak deklanşöre bastı. Saniyenin binde biri kadar bir süre aydınlanan mekânda pek çok siyah-beyaz lekeden oluşan bir parlama seçebilmişti ancak. Ön tarafa doğru iki adım atıp tekrar deklanşöre bastı. Hemen hemen aynı enstantane sonrasında yine hiçbir fikir oluşamadı zihninde. Nereden geldiği, hangi yöne gideceği, hangi dehlize sapacağına ilişkin en ufak bilgisi ve sezgisi yoktu. Ne yapmalıydı? İşaretler neredeydi, bilemiyordu. Bu arada flaşın kendini şarj etmesinin normalden üç-dört saniye daha uzun sürdüğünü fark etti.

Boynundan aşağıya soğuk ve ılık sıvılar sızıyordu. Eliyle boynunu, yüzünü sildiğinde parmak araları yapış yapış olmuş, üstelik boynundaki sızı da artmıştı. Kıyafetinin ucuyla kanayan boynunu daha nazikçe sildi.

Altı-yedi dakika ağır ve temkinli adımlarla duvara tutunarak yürümeye çalıştı. Bir kez sağa, bir kez de sola saptı ama bu dönüşleri bilinçli olarak yapmadı. Yürüyor, sapıyor, duruyordu... Elli metre sonra bir fotoğraf sırasında ilk işareti buldu. Sevindi ama onlarca belki de yüzlerce işarete denk gelmeliydi ki o kadar şanslı olması da pek mümkün görünmüyordu. Arayışın her fotoğrafından sonra sonsuz ve içinden çıkılmaz karanlıkta duyumsuz, doyumsuz ve nefes nefese kalakalıyordu. Çekeceği her fotoğrafta kendini yaşatacak işaretleri bulmak ve görmek zorunda olmanın ağırlığı her hücresine sinmişti. Aydınlığa giden bu yol, anlık şanslı aydınlanmaların arkasına gizlenmişti. Çerçeveleme kaygısı duymadan, tesadüflere ve kalan sezgilerine güvenerek deklanşöre basmaya devam etti karmaşık göz göz dehlizlerde...

"Şu zavallı farenin haline bak!" diye neredeyse gülümseyerek söylendi. Makinenin yalnızca ışığına ihtiyacı olduğu halde aynı zamanda fotoğraflarını çekiyor olmasını yaşamaya özendirici, cesaret verici bir davranış olarak algıladı. Sonra o fotoğraflara bakarken ne hissederdi acaba? En önemlisi onları eline alıp bakabilecek miydi?

İskeletlerle dolu, çıkamayacağı bir kuyuya düşeceğini düşündü. "Yok, yok, belki de onlar hayatlarını sürdürmenin bir yolunu bulmuşlardır! Belki de gizli bir medeniyetin izleri, beni illa ki bulurlar!" Yüzünü sıkıntıyla sıvazladı. Aklına her türlü fantastik, ürkütücü düşünce akın ediyordu. Derin derin nefes aldı. "Kaldım buralarda…" diyerek umutsuzca söylendi. "Belki de şahane bir peri köşede beni bekliyordur, kucağına alıp, göğsüne bastıra bastıra beni otelime uçuracaktır."

Bir parçacık, az, cılız bir ışığa sahip olsa her şey nasıl da farklı olurdu. İşaretleri bir bir bulur, koskoca güneşle hayatını taçlandırabilirdi… Her şeyi değiştirebilirdi. Yol belliydi, işaretlenmişti, yanı başındaydı ama bir o kadar da uzak, belirsiz, bilinmez, gizli ve sapaydı… Işık şimdi hayatla eş anlamlıydı. Elinde tutacağı bir mum ne kadar anlamlı kalacaktı şu karanlıklar okyanusunda. Gün ışığında hiçbir anlam ifade etmeyecek mumun varlığı ve işlevi, gücü şu anda, burada her şey demekti. Her şey…

Mumun ve temsili yol göstericinin nezdinde, aklın, idrak etmenin kıymetli bir şey olduğunu, bir şeyin başka bir şey olabileceğini, duyusal, düşünsel ve psikolojik ilkelliğin bizi hayatın olanaklarından mahrum bıraktığı kanısına vardı. Yeni anlamlara ihtiyacımız olduğunu, her insan kendince buluşlar yapması gerektiğini ve böylece anlam ve farkındalık alanı genişleyebileceğini düşündü. Cevherler basitti belki ama farklı bakış açılarıyla anlaşılabilirdi içerikleri. Bu ise insanın kendisi, hayatı ve Evren hakkında yeni yollara girmeden, kat etmeden, işaretlerle karşılaşılmadan tam anlamlandırılamıyordu. İnsanın kendini var etme çabası anlamın kendisi miydi?

Şu soruyu kendine sordu: "Burada değiştirebileceğim ne vardır? Ortamı etkileme gücüm var mı? Yok! Oysa dışarıda her insanın ortamı değiştirme ve kendini geliştirme gücü vardır. Dışarıda ortamı isteklerimize uydurmaya çabalarken, kendimizi değiştirmeyi ve geliştirmeyi düşünemeyiz. Buradaki değişimim sonuçta bana ne kazandırır?" Basit sorular sormuştu kendine. Pek çok şeyden emin değildi ama kesinlik arz eden şey karanlık diplerde tek başına olduğunu biliyor oluşuydu. Cevapların ne olduğundan çok soruların kendisi önemli ve değerliymiş gibi geldi. İçinde belli belirsiz cesaret, bir kıpırtı ve bir dirilme seziyordu ama acaba buradan gerçekten kurtulabileceği inancını yaratabilecek miydi? "Cesaret!" diye söylendi. Şimdi cesur olma zamanıydı işte. "Aklımı mı kaçırıyorum?" diye söylendi. Tam bir kara mizah durumu oluştuğunun farkındaydı. Hissettiklerinin yolcuğun tuhaf ve grift dokusuna uygun düştüğüne ise hiç kuşku yoktu.

Olduğu yere çöktü. Kalkmak için yeltendi ama tekrar çöktü. Ne hissediyorsa artık bilinçaltına atılacak, yüz yüze gelmekten korkulacak, kaçılacak durumu çoktan aşmıştı. Gerçekler karşısında kendisi ve içgüdüsü ne daha çok şey umabilir, ne daha çok endişeye kapılabilir, ne de daha çok korkabilirdi. Kaybedecek ne kalmıştı zaten, neyden kimden korkacak, kimden çekinecekti. Kendinden başka hiç kimsenin olmadığı zifiri yoksunluk içerisinde korku da bir, sevinç de bir, bilgi de bir, eylem de birdi.

Uzaklardan ama nereden geldiği belli olmayan bir ses işitti: "Kalk ve düşeceksen yürürken düş." Kendi telkiniydi kulaklarında duyduğu.

İçindeki tüm kokuşmuş, sonuçsuz, tarifsiz birikintiyi sonsuz karanlığa delice boşaltırken titriyor, dişleri birbirine vuruyor, amansız mücadele veriyordu. Eğer karşısında bir ayna olsaydı gözlerinde kendisin de henüz açıklayamadığı bir parlamayı görebilecekti.

Titremesi durduğunda kalbi, önündeki tıkanıklığı aşmışçasına ağrısız çarpıyordu.

Bütün bu karmaşanın önünde ayrışan ve dile gelen şu düşüncesiydi: "Yaşamak!" Göz pınarlarında bir ıslaklık hissetti. "Ben yaşıyorum!" diye bağırdı. "Doğmak çaba gerektirir," diye mırıldandı. İmkânları olmayan, bağlantısız, gizil, ürkünç atmosfer içinde yaşadığını hissetmeye başlamak... Hayata karşı alışkanlıklarla geriye itilemeyecek bir saygı uyanmıştı içinde. Bir başkası ne düşünürdü bilinemezdi ama her şeyi gizleyen karanlığın içerisinden bazı şeyler görünür, yaşanır olmuş ve âdeta aydınlatmıştı. Yaşadığının farkına varmıştı, otuz sekiz yıldan beri ilk kez.

Ayrışan bir düşünce daha belirmişti: asla mutlak öteyi düşünmeyecekti. Sonrası bizim takdir edeceğimiz bir şey değildi. Şu anın tüm sevinci ve dramıyla yaşanması gerektiğini ve oluşumun bir parçası olduğunu anlıyordu. Nefesinin eşliğinde sonuna dek çabalamalı ama ortamın gerçeğine uygun davranmalıydı. Bir embriyo gibi ancak ana rahmiyle uygunluk içerisinde kalmayı başardığı, dönüşümünü var oluşun talimatlarına uygunlukta sürdürdüğü oranda yaşayabilme şansına sahip olabilirdi. Acele edemezdi, geriye de dönemezdi. Doğmak yalnızca bir aşamadan diğerine geçmek demekti.

O halde çabasını sakınmadan, içinde bulunduğu gerçekleri göz ardı etmeden, yapmacık bir iyimserlikle değil de her türlü sonuca razı olacak erdemle devam etmeliydi yoluna. Akıbeti bilinmeyenlerle doluydu. Çok az bir şansı vardı; yanında suyu ve yiyeceği de yoktu. hemen şimdi kaybetmiş sayabilirdi kendini ama yine de doğal ve mantıklı bir ritim tutturmalıydı. Zihninde başköşeye oturan nazik, ufacık bir şans ihtimali onu şimdiye değin yaşatmaya yetmiş ve üstelik tüm görüş açısını değiştirmiş ve hatta bir kâbusa dönüşmesi muhtemel gelişmelere yakınmadan teslim olabileceğini bile göstermişti.

Bedeni ve ruhuyla öyle ayırt edici olmalıydı ki işaretlerden başka bir şey düşünmeyerek var gücüyle bir anda doğru yerde doğru zamanda nefes alarak, gözlerini dahi kırpmadan o kısa parlama anında bir şeyler yakalayabilmeliydi. Evet, tesadüflere ve mucizelere ihtiyacı vardı, imkânlarını yitirmeden evvel çok olağan şeylerin artık bir mucize havasına girdiğinin farkında değil miydi? Farkındaydı elbette. Şu anda dışarıda olsaydı kasabanın manzarasına nasıl bir anlamla bakabileceğini düşündü. Bugün çarşıdan geçerken gördüğü bir kızın şimdi ne yapıyor olabileceğini ve kızın şimdi –tabii dikkatini çekmişse- o yabancının nerede, ne yaptığını hiç düşünüp düşünmediğini merak etti. Bilseydi ki o, şimdi başka bir boyutta hayatta kalmaya çabalamakta hem de kasabanın, belki de evlerinin çok yakınında, ama aşağılarda, ayak basmamış, akıldan bile geçmeyecek dehlizlerin birinde.

"İnanılmaz zorluklar, inanılmaz keşiflere, inanılmaz kavrayışlara götürüyor," diye söylendi.

Enerjisinin büyük bir kısmını harcıyordu belki. Doğru bir düşünce, doğru bir tasarım enerjisiz, hiçbir şeyden meydana gelebilir miydi? Korkuyordu elbette, yaşam mücadelesi vermek kolay mıydı? Bu mücadeleyi hissetmek bambaşka, olağandışı bir duyguydu. Karanlık her şeye hâkim iken ayakta kalmaya çalışmak asla kimseye tavsiye edilecek bir durum değildi. Küçük bir fotoğraf makinesi ile sonsuzluğa, uzun dehlizlere, uçurumlara, umutsuzluğa karşı durmak eşsiz bir mücadele örneğiydi. Hem doğaya, hem kendine, korkularına, zayıflıklarına, yaşamının beş-altı saat öncesindeki yavanlığına karşı koyuyordu. Öngörmediği daha kötü bir durum karşısında sonucu saygıyla karşılayacaktı. Ayağı tökezler derinlere kayarsa artık karşı konulacak doğa, yerini saygı duyulası, boyun eğilesi, sabırla katlanılası bir doğaya bırakacaktı. Tüm tercihlerini kullanıp ulaşabildiği son noktaya değin çabalayıp, gücünün ve şansının ötesinde bir durumun imkânsızlığıyla karşılaşana değin...

Çile çekmeyi sevdiğini zannetmiyordu. Ceza, buraya kadar gelmek, bütün bunları yaşamak olamazdı. Sıradan olmaya zorlanan ve bunu gerçekleştirmek adına kendine sürekli disiplinler, kurallar koyan, bunlarla yüceldiğini zanneden çalınmış ruhlar, satılık sahte düşler, başköşeden kalkmayan niteliksizler... Yersiz, yanlış, çarpıtılmış bir dünyanın çirkefle kuşatılmış, yozlaştırılmış yaşam biçimlerinin gerçek ve biricik olarak sunulması ve öyle algılanması aldanmayı bekleyen bireylerin zayıflıklarından başka bir şey değildi. Düşünmeden, anlamadan, fikri buluşlar yapmadan düzene boyun eğmek kastettiği şey asla olamazdı. Hayatı bir kazanç değilmiş gibi gören ve düzenlemeye kalkan sığ beyinlere ve onlara inananlara idi kızgınlığı.

İlerledi... İlerledi...

Hiç öngörmediği sürprizler olmayacağını düşünse de yaşadıkları ortadaydı işte; ister mucize, ister rastlantı, isterse şans densin... Hayat böyle bir şeydi, belli mi olurdu.

İlerledi... Fotoğraf çekti... Yolun belki yarısını aşmıştı belki de daha derinlere gitmişti ve yalnızca sekiz işareti yakalayabilmişti. Sağa saptı, sola saptı... Çıktı, indi... Fotoğraf çekti...

İki adım atmıştı ki durdu: Gördüğü şey bulunduğu ortama aykırıydı. Emin olmak için gözlerini kapatıp tekrar tekrar açtı. Kaybolmamıştı, hala orada durmaktaydı: Karanlıkta kendiliğinden parlayan, mavi haleler saçan bir ok işareti, uzaklarda biri daha...

"İşaretler neden daha önce değil de şimdi görünür olmuştu?"

Kurtulma içgüdüsüyle haykırmamış da bu soruyu sormuştu: Hem kendine, hem de karanlığa... Neden?

Yoksa hala rüyada mıydı? Birazdan, işe gideceği sıradan bir pazartesi sabahında mı bulacaktı kendisini.

Hayır, rüya değildi…